ประโยชน์ของการอดอาหารนาน ๆ

Prolonged fasting

หลายคนอาจจะเคยได้ยินว่าการอดอาหารนาน ๆ (prolonged fasting) ช่วยให้เราเด็กลง ซึ่งฟังดูเหลือเชื่อมาก วันก่อนน้องเขยผมเล่าให้ฟังว่าหลังจากอดอาหารนาน ๆ เกิดประโยชน์อะไรขึ้นกับร่างกายบ้าง ทำให้ผมเข้าใจกลไกที่ทำให้เด็กลงมากขึ้น เลยอยากเอามาแบ่งปัน

ก่อนหน้านี้ผมเคยเล่าคร่าว ๆ ว่าการอดอาหารมี 5 ขั้น ซึ่งหลังจากอดได้ 72 ชั่วโมงจะถึงจุดที่ ภูมิคุ้มกันเกิดใหม่ ซึ่งจุดนี้แหละที่ทำให้เราเด็กลง

หลาย ๆ งานวิจัยพบว่ารากของความแก่เกิดจากการทำงานผิดปรกติของภูมิคุ้มกันของเรา ซึ่งจะเสื่อมลง ๆ ตามกาลเวลา

เสื่อมลงจากอะไรบ้าง

เซลล์ในร่างกายเราเสียหายตลอดเวลา เซลล์ผิวที่โดนแดดก็เสียหายไป โชคดีที่หนังกำพร้าเราผลัดออกมาเป็นขี้ไคลตลอด เซลล์ที่เสียหายจึงถูกกำจัด แล้วเซลล์ดี ๆ ซึ่งอยู่ในผิวหนังขั้นลึกกว่าและถูกปกป้องก็สร้างใหม่เรื่อย ๆ

ทุก ๆ เซลล์ในร่างกายจะมีวัฒจักรในการผลัดเปลี่ยนและสร้างใหม่ตลอดเวลา ซึ่งปรกติแล้วสิ่งที่เซลล์ทำคือการก็อปปี้ตัวเองไปเรื่อย ๆ ถ้าเป็นเซลล์ดีก็ดีไป แต่ถ้าเป็นเซลล์ที่เสียหายอาจจะเพราะสารพิษที่เรากินเข้าไป หรือเชื้อโรคที่บุกเข้ามาโจมตีร่างกายให้เซลล์เหล่านี้เสียหาย เซลล์ที่เสียหายก็จะแบ่งตัวออกไปเรื่อย ๆ เช่นกัน ซึ่งความเสียหายที่สะสมมาเรื่อย ๆ ทำให้เซลล์ดีของเราเหลือน้อยลง ๆ ตามกาลเวลา

การอดอาหารนาน ๆ ช่วยอย่างไร

ปรกติ 80% ของกระบวนการต่าง ๆ ของร่างกายจะยุ่งอยู่กับการย่อยอาหารจนถึงดูดซึมนี่แหละ ซึ่งการที่เรากินตลอดเวลา กระบวนการซ่อมแซมเลยเหลือแค่ก๊อปปี้เซลล์ตัวเองตามสภาพก็เต็มกลืนแล้ว

แต่พอเราอดหารเป็นเวลานานเกิน 72 ชั่วโมง ร่างกายที่ว่างจากการย่อยอาหาร กำจัดสารพิษที่ติดมากับอาหารก็จะว่าง จึงเริ่มทำการซ่อมเซลล์ให้กลับไปเหมือนที่อยู่ใน DNA (พิมพ์เขียว) ก่อน ซึ่งสิ่งนี้เรียกว่าซุปเปอร์เซลล์ (super cell) หลังจากนั้น เวลาร่างกายจะแบ่งเซลล์ก็จะแบ่งจากซุปเปอร์เซลล์เป็นหลัก ทำให้อวัยวะต่างๆ เราเด็กลง

ตอนเลิกอดทำอย่างไร

การอดระยะยาวไม่ค่อยยาก ขอแค่จิบน้ำผสมดอกเกลือหรือเกลือชมพูให้ร่างกายไม่ขาดแร่ธาตุ ไม่ค่อยมีอันตรายเท่าไหร่ อาจจะหิวมากน้อย แล้วแต่ว่าร่างกายแต่ละคนดึงไขมันมาใช้เก่งแค่ไหน ถ้าใช้ไขมันสะสมเก่งก็หิวน้อยหน่อย ถ้าใช้ไม่ค่อยเก่ง 3–5 วันแรกก็จะหิวมากหน่อย หลังจากผ่านไป 5 วัน คนส่วนใหญ่จะรู้สึกสบายขึ้นแล้วไม่หิวแล้ว

ตอนเลิกอด (break fast) ต่างหากที่สำคัญ หลักคร่าว ๆ คือ ถ้าอดอาหารมาซัก 10 วัน ตอนเลิกอดจะใช้เวลาครึ่งนึงคือ 5 วัน สมมติมี 5 วัน ก็จะเติมอาหารกลับ (refeed) ไปเรียงตามนี้

• วันแรก ซุปน้ำต้มกระดูก
• วันที่สอง เติมผักใบเขียวเข้าไป
• วันที่สาม เริ่มกินไข่และผักหัว หรือคาร์โบไฮเดรตที่มีดัชนีน้ำตาลต่ำ ๆ ได้บ้าง
• วันที่ 4 กินเนื้อสัตว์เล็กเช่น ปลา ไก่
• วันที่ 5 กินเนื้อสัตว์ใหญ่และแป้งหรือคาร์โบไฮเดรตที่ดัชนีน้ำตาลสูงขึ้นได้

การที่ร่างกายห่างจากการย่อยอาหารมานาน ๆ ถ้า refeed ผิดวิธี อาจจะทำให้ท้องเสีย เวียนหัว อ่อนเพลียและมีปัญหาความดันได้ ควรให้ความสำคัญกับการ refeed เพื่อความปลอดภัยนะครับ ถ้าใครอยากลอง ค่อย ๆ ฝึก ค่อย ๆ เพิ่มก็ปลอดภัยดี ลองเริ่มจาก 2 วันก่อน พักซัก 3 เดือนค่อยลองอด 3 วัน แล้วค่อย ๆ เพิ่มเป็นต้น

อ้างอิง

5 ขั้นของการอด

ก่อนหน้านี้ผมเคยเล่าผลจากการกินคีโตมาแล้วว่าผลเลือดผมมี LDL สูง ผมลองไปตรวจแคลเซียมสกอร์พบว่าได้ 0 แปลว่ายังไม่มีแคลเซียมมาเกาะหลอดเลือดหัวใจ ผมเลยตัดสินใจลองทำ OMAD (Intermittent Fasting แบบกินวันละมื้อ) มาเดือนกว่า เพื่อฝึกก่อนจะทำการอดอาหาร 72 ชั่วโมง เพราะได้ยินมาว่ามั

Odd-eChokchai

Prolonged fasting reduces IGF-1/PKA to promote hematopoietic-stem-cell-based regeneration and reverse immunosuppression - PubMed

Immune system defects are at the center of aging and a range of diseases. Here, we show that prolonged fasting reduces circulating IGF-1 levels and PKA activity in various cell populations, leading to signal transduction changes in long-term hematopoietic stem cells (LT-HSCs) and niche cells that pr …

PubMedChia-Wei Cheng